نحوه عایق کاری لوله با پشم شیشه (تمام نکات)

عایق‌کاری لوله با پشم شیشه، برخلاف چیزی که در نگاه اول به نظر می‌رسد، از باز کردن رول عایق شروع نمی‌شود. قدم اول برای این کار این است که یک چراغ قوه به دست بگیرید و تمام سطح لوله را به دقت بررسی کنید. چون اگر روی لوله حتی یک لایه نازک چربی یا رطوبت وجود داشته باشد، عایق شما به یک محیط عالی برای رشد خوردگی تبدیل می‌شود. پس اگر هدفتان فقط پیچیدن پشم شیشه دور لوله نیست، بلکه می‌خواهید اتلاف انرژی کاملا متوقف شود و لوله‌ها عرق نکنند، با ما همراه باشید.

گام اول: تمیزکاری لوله

در نحوه نصب عایق پشم شیشه، پیش از هر کاری باید سطح لوله خشک، تمیز و کاملا عاری از هرگونه چربی باشد. این مرحله آنقدر تعیین‌کننده است که می‌شود گفت نیمی از عمر مفید عایق همین جا مشخص می‌شود.

حذف چربی و گردوغبار سطحی

اگر لوله نو باشد، هنوز یک لایه روغن محافظ از کارخانه روی آن باقی مانده است. اگر لوله قدیمی باشد هم احتمالا گردوغبار و اثرات نشتی‌های قبلی روی سطح آن نشسته است. در هر دو حالت، باید یک پارچه آغشته به تینر یا حلال صنعتی بردارید و کل طول لوله را دستمال بکشید. پارچه را مدام عوض کنید تا چربی پاک‌شده را دوباره روی سطح نمالید. پس از چربی‌زدایی، صبر کنید تا حلال کاملا از سطح لوله تبخیر شود.

بررسی رطوبت و دمای سطح لوله

لوله باید کاملا خشک باشد؛ چون حتی یک لایه نازک رطوبت، بعد از بسته شدن عایق دور آن، به بخار تبدیل می‌شود و راهی برای خروج پیدا نمی‌کند. نتیجه وجود این رطوبت، شروع خوردگی زیر پشم شیشه است که تا ماه‌ها هیچ نشانه ظاهری‌ای ندارد اما فلز را از بین می‌برد. به خصوص این که لوله‌های آب سرد، در روزهای شرجی مستعد نشستن رطوبت سطحی هستند. بنابراین اگر کوچک‌ترین نشانه‌ای از عرق کردن لوله دیدید، کار را متوقف کنید و با دمنده هوا سطح را خشک کنید.

دمای سطح لوله هم مهم است. روی لوله‌ای که دمایش بالای ۶۰ درجه سانتی‌گراد است، چسب به درستی نمی‌چسبد. اگر با لوله گرم سروکار دارید، اجازه دهید دما پایین بیاید یا از چسب‌های پایه سیلیکونی مقاوم به حرارت استفاده کنید.

نکته مهم

عایق را محکم به دیوار یا پایه لوله نچسبانید، چون در این صورت لرزش‌های ریز لوله، مستقیم به عایق منتقل می‌شود و بعد از مدتی روکش آلومینیومی آن پاره می‌شود.

گام دوم: انتخاب عایق مناسب

همه پشم شیشه‌هایی که در بازار می‌بینید برای لوله کشی مناسب نیستند. انتخاب نادرست در همین مرحله، کل زحمت نصب را هدر می‌دهد.

دانسیته پشم شیشه مناسب برای عایق بندی لوله

پشم شیشه لوله‌کشی استاندارد در دو فرم اصلی عرضه می‌شود: پوسته‌های پیش‌ساخته و رول‌های پتویی. برای لوله‌کشی تأسیسات ساختمانی، پوسته‌های پیش‌ساخته‌ای که وزن هر مترمکعب آنها بین ۳۰ تا ۴۰ کیلوگرم باشد، انتخاب درستی هستند. هنگام بررسی و مقایسه گزینه ها چه برای عایق کاری لوله ها و چه برای فضاهای دیگر توجه به عواملی مثل قیمت پشم شیشه زیر شیروانی می‌تواند دید بهتری نسبت به هزینه‌ها و انتخاب اقتصادی‌تر به شما بدهد.

ضخامت عایق برای لوله آب سرد و گرم

ضخامت عایق بر اساس دمای سیال داخل لوله و اقلیم منطقه تعیین می‌شود. برای لوله‌های آب سرد شهری در شهرهای معتدل، عایق با ضخامت ۱۳ میلی‌متر کفایت می‌کند اما در شهرهایی مثل بندرعباس یا ماهشهر که رطوبت نسبی بالای ۸۰ درصد دارند، باید ضخامت را به ۲۵ میلی‌متر افزایش دهید. برای لوله‌های آب گرم و بخار کم‌فشار هم حداقل ضخامت ۲۵ میلی‌متر لازم است. عدد دقیق‌تر را می‌شود از فرمول استاندارد BS 5422 برای هر سایز لوله و دمای مشخص استخراج کرد، اما قاعده سرانگشتی همین است: هرچه اختلاف دمای سیال با محیط بیشتر باشد، عایق ضخیم‌تری لازم است.

بیشتر بخوانید

برای اطلاعات بیشتر می‌توانید مزایا و معایب پشم شیشه را مطالعه کنید.    

 

گام سوم: برش کاری پشم شیشه

برش پشم شیشه اگر اصولی انجام نشود، دو دردسر دارد: یکی پخش شدن ذرات ریز در هوا که مستقیم وارد ریه می‌شوند و دیگری لبه‌های ناهموار که درزگیری را خراب می‌کند.

ابزار مناسب برش

نحوه عایق بندی لوله ها در صنعت به هر شکلی که باشد استفاده از قیچی و کاتر کند، بدترین انتخاب ممکن هستند چون الیاف را له می‌کنند و لبه‌های پرزدار تحویل می‌دهند. بهترین ابزار، یک چاقوی تیز با تیغه صاف و بلند است. تیغه دندانه‌ای مخصوص نان هم گزینه خوبی است چون مثل برش کره، تمیز از داخل الیاف عبور می‌کند. قبل از برش، یک خط صاف با ماژیک روی فویل بکشید و چاقو را در یک حرکت ممتد بکشید؛ چندباره بریدن یک خط، لبه را ناهموار می‌کند.

محاسبه متراژ برای لوله صاف

برای لوله‌های صاف که با رول عایق‌کاری می‌شوند، اندازه‌گیری دقیق مهم است. محیط خارجی لوله را با متر پارچه‌ای به دست بیاورید، ۵ سانتیمتر برای همپوشانی درز طولی اضافه کنید و همان را مبنای برش عرضی قرار دهید. پشم شیشه عایق حرارتی را طوری ببرید که درز طولی در جهت افق و رو به پایین قرار بگیرد؛ به این شکل، آب احتمالی ناشی از شکستگی لوله یا کندانس شدن، داخل عایق نفوذ نمی‌کند.

گام چهارم: نصب روی لوله صاف

حالا که عایق برش خورده و آماده است، نوبت فیت کردن آن روی لوله است. این مرحله ساده به نظر می‌رسد اما دو نکته حیاتی دارد که در اکثر پروژه‌ها نادیده گرفته می‌شود.

باز کردن درز طولی و فیت اولیه

پوسته‌های پیش‌ساخته لوله‌ای یک درز طولی دارند که باید آن را باز کنید و عایق را دور لوله ببندید. کار باز کردن درز را با انگشت انجام بدهید، نه با پیچ‌گوشتی یا ابزار نوک‌تیز که فویل را پاره می‌کند. عایق را آرام دور لوله بپوشانید، مطمئن شوید که لب به لب شدن دو طرف درز کامل است. هرگونه فاصله یا روی هم افتادگی، در مرحله چسب‌زدن خودش را نشان می‌دهد و کار را خراب می‌کند.

تکنیک چسباندن درز با نوار آلومینیومی

نوار آلومینیومی که برای آب‌بندی درز عایق استفاده می‌شود، باید از نوع با چسب پایه حلال یا بوتیل باشد. نوارهای ارزان‌قیمت پایه آب، بعد از یک فصل گرما و سرما از روی فویل جدا می‌شوند. موقع چسباندن، نوار را با کشش ملایم روی درز بخوابانید و با یک غلتک لاستیکی کوچک یا پشت ناخن، محکم روی سطح فشار دهید تا چسب کاملاً فعال شود. نوار را تکه‌تکه نچسبانید؛ یک نوار پیوسته از ابتدا تا انتهای لوله داربست بکشید. حداقل ۵ سانتیمتر از دو طرف درز را بپوشاند. عایق‌هایی که در آنها نوار به‌صورت کامل به سطح نچسبیده باشد معمولا اولین جایی هستند که رطوبت نفوذ می‌کند. اگر به دنبال نحوه نصب عایق پشم شیشه بدون نقص هستید، وسواس در همین مرحله جواب می‌دهد.

گام پنجم: عایق‌کاری اتصالات

اتصالات یعنی زانویی‌ها، سه‌راهی‌ها و تبدیل‌ها، جایی هستند که اکثر عایق‌کاری‌ها در آن مشکل ساز می‌شوند. روی لوله صاف همه بلدند عایق را سوار کنند، اما وقتی به یک زانویی ۹۰ درجه می‌رسند، یا عایق را ول می‌کنند یا با تکه‌پاره چسب‌کاری می‌کنند.

الگوی برش زانویی

برای زانویی ۹۰ درجه، بهترین روش این است که دو تکه عایق با زاویه ۴۵ درجه برش بخورند و سر زانویی به هم برسند. فرمول برش این است: عایق را با زاویه ۴۵ درجه نسبت به محور طولی ببرید، سپس همان قطعه برش خورده را ۱۸۰ درجه بچرخانید تا لبه مورب دوم هم ایجاد شود. این دو قطعه که سر هم شوند، دقیقا روی خم ۹۰ درجه می‌نشینند و یک درز بسته و مرتب تحویل می‌دهند که با نوار آلومینیومی به راحتی آب‌بندی می‌شود.

روش دور زدن سه‌راهی

برای سه‌راهی‌ها، عایق لوله اصلی را تا محل انشعاب بیاورید. سپس یک تکه عایق برای شاخه فرعی ببرید و انتهای آن را به شکل زین اسبی درآورید تا روی انحنای لوله اصلی بنشیند. درز بین این دو قطعه را با دقت زیاد نوار آلومینیومی بپیچید. عجله در برش سه‌راهی باعث می‌شود یک شکاف V شکل باز بماند که عملا کل زحمت عایق‌کاری را بی‌اثر می‌کند.

گام ششم: تثبیت نهایی عایق

اگر عایق فقط با چسب نواری سر جایش بماند، مطمئن باشید چند ماه بعد آویزان شده یا درزهایش باز می‌شود. تثبیت مکانیکی را نباید از قلم انداخت. در عملیات کار ساختمان، لوله‌های مسیر پارکینگ و تاسیسات روباز بیشترین آسیب فیزیکی را می‌بینند؛ اینجا دیگر روکش یک انتخاب تجملی نیست، بلکه ضرورت اجرایی است..

مقایسه پشم شیشه و پشم سنگ در لوله کشی

این سوال همیشه مطرح است که بین پشم سنگ و پشم شیشه، کدام برای لوله مناسب‌تر است؟ پاسخ بستگی به دما و اولویت پروژه دارد. پشم شیشه دانسیته پایین‌تری دارد و برای لوله‌های آب سرد و گرم معمولی، گزینه سبک‌تر و کم‌هزینه‌تری است. نصب آن راحت‌تر است و الیافش انعطاف بیشتری برای فیکس شدن روی اتصالات را دارند. اما وقتی پای عملیات کار در خطوط بخار فشارقوی و صنعتی وسط باشد، تحمل دمای ۷۵۰ درجه سانتی‌گراد، پشم سنگ را بی‌رقیب می‌کند. پشم سنگ در برابر آتش کاملا مقاوم است، ضمن اینکه آب کمتری جذب می‌کند. در پروژه‌های تاسیسات ساختمانی معمولی، پشم شیشه انتخاب اقتصادی و فنی درستی است.

سوالات متداول